Alp Er TUnga Türk tarihinin en eski destanlarından birisidir. Kahramanı Alp Er Tunga, Türk olup, Turan, Saka veya Kengeres denilen bölgenin hükümdarıdır. Alp Er Tunda, M.Ö. 7-6. yüzyıldaki Türk-İran savaşlarında ün kazanmış, İran ordularını defalarca mağlup etmiş, İran hükümdarı Keyhüsrev tarafından hile ile öldürülmüştür. Bu kahraman hakkında eski Türk toplumunda söylenen destanlar zamanımıza kadar ulaşmamış olmakla birlikte, Türkler arasında hatırası uzun süre yaşamış, daha sonra kurulan Göktürk, Uygur devletlerinde adına yoğ törenleri tertip edilmiştir. Ayrıca Göktürk, Uygur, Selçuklu hükümdar aileleri Alp Er Tunga’yı (Afrasyab) en eski ataları olarak kabul etmişlerdir.
Destan metni günümüze intikal etmemiştir. Alp Er Tunga hakkında ilk ve en önemli bilgi Firdevsi’nin ”Şehname” adlı eserinde verilmiştir. Alp Er Tunga’nın bu İran destanındaki adı ”Efrasiyab”dır. Bu esere göre, İran-Turan savaşları boyunca en büyük Turan kahramanı önce şehzade, sonra hükümdar olarak anlatılan Afrasyab’dır. Kaşgarlı Mahmud da, Divan-ı Lügati’t-Türk’te Alp Er Tunga’dan değişik vesilelerle çokca bahsetmiştir. Alp Er Tunga’nın ölümü hakkında söylenmiş bir Sagu (ağıt) da yer almıştır. Alp Er Tunga’nın adının Afrasyab olduğu Kutadgu Bilig’de kayıtlıdır. Ayrıca Orhun Abidelerinde Kül Tegin ile Bilge Kağan anıtlarında ve Şecere-i Terakime’de de Alp Er Tunga adı geçmiştir.
Sorularla Türk Tarihi
