Ötemiş Hacı, eserinde, pek çok karanlık noktaya aydınlatmıştır. Bilindiği üzere, Cuçi babasıyla, hayatının son yılları ve babasının ölümünden sonra geçirdiği devirlerin ayrıntıları, kaynaklarda farklı farklı anlatılmaktadır. Tabakat-ı Nasiri’ye göre:
”Cuçi, Kıpçak ülkesinin hava ve sularını gördüğü zaman, bütün dünyada bu yerlerden daha hoş, daha iyi, suyunun daha tatlı, yayla ve ovalarının daha geniş başka bir yer olamayacağını düşündü ve kafasında babasına karşı ayaklanma isteği uyanmaya başladı. Yönetiminde bulunanlara şunları söyledi:
‘Cengiz Han, bunca halkı yok ettiği ve bu kadar ülkeyi yıktığı için çıldırmış olmalıdır. Avda babamı öldürüp, Muhammed Sultan ile ittifak kılıp, devletimizi eski çiçek gibi haline dönüştürmek ve Müslümanlara yardım etmek en mantıklı harekettir.”
Daha sonra, aynı kaynakta, Çağatay’ın Cuçi’nin bu niyetini babasına ilettiği anlatılıyor. Bunun üzerine Cengiz Han, oğluna karşı kuvvetler göndermiştir. Baba ile oğulun karşı karşıya gelişini Reşidü’d-din şöyle nakletmektedir:
”Harzem’i ele geçirdikten sonra Çuci Han, ağırlıklarının bulunduğu İrtiş sahiline gitti ve kendi ordusuna katıldı. Daha evvel Cengiz Han, Cuçi’nin sefere çıkıp Başkırd, Urus, Çerkes, Deşt-i Kıpçak vb. ülkelere baş eğdirmesini emretti.
Cuçi Han bu emre itaat etmeyip, kendi ordusunun konakladığı yere gittiği zaman, Cengiz Han çok kızmış, ‘Ben onu idam ederim; şefkatimi görmeyecektir!’ demiştir.”
Cengiz Han itaatsiz oğluna karşı, başında Çağatay ve Ögeday’in bulunduğu ordularını gönderdi. Fakat, tam bu sırada, Cuçi’nin öldüğüne dair üzücü bir haber geldi.
Muhammed b. Vahn’in hikayesi de, genellikle, yukarıda anlatılanla aynıdır. Ebu’l Gazi Bahadır Han ise Cuçi Han’ın Cengiz Han’dan altı ay önce öldüğünü belirtir.
Cengizname
