Timur ve Cengiz Han’ın hayat hikayelerinin benzeştirildiğini düşünüyor musunuz? Örneğin avucunda kan bulunması efsanesi gibi…
Tabii, bu doğru… Aynı zamanda doğal… Kendisini ”bir tür yeni Cengiz Han” olarak gören, onun mirasını sahiplenen ve adeta tarihe onun kaldığı yerden hareketle şekil vermeye gayret eden Timur’un daha sonraki dönemlerde kendisi ile ilgili olarak kaleme alınan metinlerde ona benzetilmesi de bu bakımdan doğal karşılanmalı.
Nihayetinde gerek Cengiz Han’ın gerekse Timur’un temsil ettikleri hükümdar tipi aynıdır. Bozkır fatihi, güçlü, dünyayı fethetmeyi ve yerkürenin en büyük hakimi olmayı, tabir yerindeyse ideolojik bir motivasyona dönüştürmüş hükümdar tipidir bu. Benzer koşulların benzer sonuçlar ürettiğine çok rastlanır tarihte.
Mesela Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde gerçekleşen bir hadise olarak Osman Gazi’nin meşhur rüyasını hatırlayalım. Bir benzeri kaynaklarda Selçukluların atası Selçuk Bey için de anlatılır. Buna örnek olarak gösterebilecek başka anlatılar da bulunabilir. Bu tür anlatıların ortak bir özelliği vardır: Belirli bir başarının elde edilmesinden sonra, o başarıyı tarif etmek, anlamlandırmak ve belirli bir bağlam içerisine raptedip onu daha güçlü kılmak amaçlıdır bunlar. Çoğu da anlatıda temas edilen hadiseden çok uzun yıllar sonra ortaya çıkar, sayfaların arasına düşer. Uydurulmuş olma olasılıkları da vardır, fakat bence uydurulmamış da olabilirler.
Mustafa Alican
