Türkmen adını yazılı olarak en erken gördüğümüz yerlerden biri Kaşgarlı Mahmud’un Divanü Lugati-t Türk adlı eseridir. Türklere neden bu ismin verildiğini güzel bir hikaye anlatır. Zülkarneyn ile Türkler arasında geçen bir mücadelede sayıları çok azalmış olan Türkler, Zülkarneyn’in eline düşerler. Onların üzerinde Türk olduklarına dair deliller bulan Zülkarneyn, onlara Farça ”Türke benzeyen” anlamında Türkmanend demiştir.
Bunu, Necip Asım gibi sonundaki -man eki dolayısı ile ”Türk adamı, eri” şeklinde yorumlayanlar da olmuştur. Jean Deny Türkçe’deki -man ekinin büyüklük, çokluk anlamına geldiğini vurgulamış ve Türkmen isminin koyu Türk, saf Türk anlamına geldiğini iddia etmiştir.
Faruk Sümer ise İslamiyet’i kabul eden Türklerin diğer Türklerden farkını ortaya koymak için bu isimle adlandırıldıklarını söyler.
İlhanlılar döneminin ünlü tarihçisi Reşideddin, Camiu-t-Teravih adlı eserinde Türkmen adının Türk-iman yani ‘iman etmiş, tek bir Allah’a inanmış Türk’ anlamına geldiğini söylemiştir. Bu son iki görüş genel kabul görmüştür. Gerçekten de Oğuzlar, Selçuk Bey’le siyasi arenada boy göstermeleri ve bu süreç içerisinde hızla İslamlaşmalarının yanında, bir süre sonra çağının en kudretli siyasi aygıtı olan Büyük Selçuklu Devletini kurmalarıyla bir anda İslamiyet’in hamiliğini üstleneceklerdir. 10. yüzyılda ortaya çıkan Türkmen tabiri hızla yayılacak ve 13. yüzyılda artık bu ismi yaygın olarak Türkler de kullanacaklardır.
Selçuklu’nun Şifreleri
