Bilge Kağan için, Bilge Kağan’ın kitabınızın sunuşunda, ”Bengü taşlara Gök Türk Devleti’nin kuruluşunu, zayıflamasını, yıkılışını ve yeniden bağımsızlığını kazanışını kazıtarak yazdırdı. Sonra gelecekte aynı zorluklara düşmemek için neler yapılması gerektiğini anlattı. Bütün bunları milletine, ama özellikle gelecek nesiller ders alsın diye vasiyet niteliğinde taşlara kazıttırmak suretiyle yazdırdı.” ifadelerini kullanıyorsunuz. Yazılı geleneği zayıf olan bir millet için Bilge Kağan’ın böyle bir öngörüde bulunması bilgeliğinin bir dalaleti olarak görülebilir mi?
Tespiniz doğru, görülebilir. Uçsuz bucaksız bozkırlarda, ancak taşlara kazıtarak taşıdığı fikirleri gelecek nesillere aktarabilirdi. Bilge Kağan bunu yaptı. Aslında bozkırlarda kültür, fikir ve her türlü düşünce akımı nesilden nesle sözlü aktarılırdı. Fakat Avrasya bozkırlarının artık her tarafında görüldüğü gibi, taşa yazı yazma geleneği de bulunuyordu. Bilge Kağan, fikirlerinin daha kalıcı olması için taşa kazıttırdı ve gelecek nesillerin ders almasını istedi.
Ahmet Taşağıl
