Yeni Türkiye Cumhuriyeti, tarih araştırmaları yaparken Timur’a ayrı bir önem vermiş gibi. Atatürk’ün takdir ettiği hükümdarlardan birisi de Timur’du. Hatta Esenboğa Havalimanı’nın adı da Timur’un komutanlarından birinin adıdır denilir. Doğru mudur bu bilgiler?
Yani evet, Atatürk’ün Timur’a hayran olduğunu biliyoruz. Bunu yakınında olan Mahmut Esat Bozkurt ya da Afet İnan gibi isimlerin yazdıklarından anlıyoruz. Yine Cumhuriyetimizin kurucusunun ona ilişkin övgü dolu sözleri de var. Burada tabii Cumhuriyetin bir özdeşleşme eğilimi olduğunu sezebiliriz. Timur, devlet idaresini aralarından tevarüs etmiş bir hanedan mensubu değil, kendi gayreti ile sıfırdan devlet kurmuş bir hükümdar… Cumhuriyet elitlerinin de yeni Türk devletine ilişkin bakışları bu zemine yaslanıyor. Dolayısıyla Timur’a dönük bu bakışın gayet tabii olduğunu söylemek lazım.
Esenboğa isminin, Timur’un komutanlarından biri olup Ankara Savaşı’nda önemli bir figür olarak kendini gösteren İsen Buka’dan geldiğini biliyoruz. Bununla birlikte, bu (gibi) isimlerin (genellikle) belirli bir ilgi ya da hayranlık dolayısıyla özel olarak buralara verilmiş isimler değil zaman içerisinde oluşan, şekillenen, dönüşen ve değişik ağız biçimlerine uyum sağlayarak bugünlere ulaşan isimler olduğunu vurgulayalım. Nitekim Anadolu’nun birçok yerinde gerek Moğollardan gerekse bu bölgelerde yaşamış Türkmen topluluklarından ya da bunların komutanlarından veya beylerinden hareketle yer adına dönüşmüş pek çok isim vardır.
Mustafa Alican
