İnsan iradesini inkar eden, kendini, rüzgarın önündeki yaprak misali kaderin mahkumu görüp, işlediği suçları kadere yükleyen cebriyeci bir adam, yolda giderken güzel bir hurma bahçesine rastladı.
”Kader bu bahçeyi karşıma çıkardığına göre, ona girmemin bir sakıncası yok.” diye düşünerek bahçeye girdi. Meyveleri olgun bir ağacın tepesine çıkıp hem yiyor, hem de sorumsuzca ağacı silkeleyip meyvelerini döküyordu.
Bahçe sahibi onu görüp koşarak geldi ve:
”A alçak adam, Allah’tan korkmuyor musun? Bu bağ kimin? Bu yaptığın ne?” diye bağırdı.
Hırsız, çok normal bir şey yapıyormuş gibi gayet pişkin bir halde dedi ki:
”Bağ Allah’ın bağı, ben Allah’ın kulu, hurmalar da Allah’ın ikramı! Allah’ın bağından, Allah’ın ikramı olan meyveleri, Allah’ın bir kulu yiyorsa, bunda kınanacak ne var? Sen niye öyle adice bağırıyorsun. Alllah’ın ihsanını mı kıskanıyorsun?”
Bahçe sahibi, biraz ötedeki hizmetçisine seslenerek:
”Aybek!” dedi. ”Bir ip getir de şu küstah adama cevap vereyim.”
Aybek ipi getirdi ve efendisine yardım ederek adamı ağaca bir güzelce bağladılar. Sonra bahçe sahibi eline sopayı alıp arkasına, ayaklarına vurarak hırsızı adamakallı dövmeye başladı. Canı iyice yanan hırsız:
”Yahu!” dedi feryat ederek, ”Allah’tan utan! Ne diye vurup duruyorsun? Bu suçsuz, günahsız kulu öldürecek misin?”
Bahçe sahibi, hiç aldırmadan vurmaya devam ederken:
”Allah’ın bir kulu, Allah’ın sopasıyla, Allah’ın bir başka kulunu dövüyor. Niye kaderine razı olmuyorsun da feryat ediyorsun? Döven de dövülen de dövme aracı da Allah’ın değil mi? Benim ne günahım var?” diye cevap verdi.
Nihayet hırsız, ”Tamam!” dedi, ”Cevabımı aldım. Cebirden tövbe ettim. İnsanın irade sahibi olup yaptıklarından sorumlu olduğunu anladım.”
