Lozan için çok yazdınız, kitapta da bahsettiniz. Ama ben yine soracağım. Lozan hezimet midir, zafer midir? Yoksa sizin tabirinizle, ikisi de değil, bir uzlaşı mıdır?
Lozan Barış Antlaşması, yeni Türkiye Devleti’nin hem müesseseler hem sınır hem de yaşaması bakımından kuruluşunu tayin eden çok ehemmiyetli bir anlaşmadır. Zafer mi, hezimet mi diye kavgalar devam ediyor. Ancak en doğrusunu tarihçiler söylüyor: Lozan bir uzlaşmadır.
Şu bir gerçek ki, bize Lozan’da hiçbir şey verilmedi, biz kendimiz aldık. Harpten yeni çıkmış bir millet olarak, adeta ölüm hükmü olan o eski antlaşmayı, yani Sevr’i kabul etmedik. Lozan mantıklı ve şerefli bir uzlaşmadır. Nitekim kalıcı ve düzeni sağlayıcı bir antlaşma olarak görülmelidir.
İlber Ortaylı
